استان سمنان با مساحت 97491 کیلومتر مربع هفتمین استان پهناور کشور با جمعیتی برابر 636000 نفر می باشد .

این استان از نظر وسعت 4 برابر استان تهران است استان سمنان هم اکنون دارای هشت شهرستان است که عبارتند از : سمنان ، شاهرود ، دامغان ، گرمسار ، مهدیشهر ، آرادان ، میامی و سرخه که از شمال به استان های خراسان شمالی، گلستان و مازندران و از جنوب به استان های یزد و اصفهان از مشرق به استان خراسان رضوی و از مغرب به استان های تهران و قم محدود است.

استان سمنان در دوران باستان بخشی از چهاردهمین ایالت تاریخی ورن (ورنه) از تقسیمات شانزده گانه اوستایی بود.برخی از دانشمندان این ایالت را گیلان فعلی می دانند ولی قدر مسلم این که ورن یا ورنه متشکل از صفحات جنوبی البرز و خوار شمال سمنان، دامغان، خوار, دماوند، فیروزکوه، شهمیرزاد، لاسگرد، ده نمک و آهوان، قوشه، ویمه و نقاط کوهستانی مازندران بوده است

مهم‌ترین اقوام ساکن در استان سمنان علاوه بر فارس‌ها، ترک‌ها (گروه‌های ایلی اصانلو، پازوکی، نفر، باصری، قشقایی و ...)، عرب‌ها (عرب عامری، عرب معصومی، عرب سرهنگی، عرب درازی، کتی، سیدهای طباطبایی و ...)، طبری‌ها (الیکایی یا علی‌کایی)، لرها (هداوند)، کردها و گیلک‌ها می‌باشند.

از میان اقوام مستقر در استان سمنان، سنگسری‌ها، پروری‌ها و افتری‌ها و نمونه‌هایی از این قبیل، اقوام بومی استان می‌باشند که از گذشته‌های دور (قبل از اسلام) به این سرزمین آمده و در آن ساکن شده‌اند. گروهی دیگر همچون ایل‌ها و طوایف الیکایی، اصانلو، هداوند، عرب درازی و کتی گروه‌هایی هستند که در زمان فرمانروایی حکام و سلاطین به منظور ایجاد سدی برای شرق و نواحی جنوب کشور از تجاوزات مکرر سواران ترکمن، به این ناحیه کوچ داده شده‌اند.

براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1390 جمعیت این استان 631218 نفر بوده و جالب توجه این که این استان پهناور، کمتر از یک درصد جمعیت کشور را در خود جای داده است .

 

 

آب و هوای استان سمنان، به طور کلی تحت تأثیر جریان‌های هوایی گرم و خشک دشت کویر قرار دارد ولی عواملی چون دوری از دریا، جهت و امتداد کوه‌ها، ارتفاع مکان و وزش بادها نیز در آب و هوای این استان مؤثر می‌باشند. در این استان سه نوع آب و هوا را می‌توان مشخص کرد:

* قسمت شمالی استان شامل شاهرود، دامغان، مهدی‌شهر (سنگسر) و شهمیرزاد دارای آب و هوای نسبتاً سرد و خشک در زمستان و معتدل در تابستان می‌باشد.

* قسمت جنوبی استان شامل گرمسار و جنوب شهرستان سمنان، آب و هوای کویری و نسبتاً گرم و خشک در تابستان و سرد و خشک در زمستان دارد.

* شمال شرقی استان سمنان (دشت میامی و حسین‌آباد کالپوش) دارای آب و هوای نسبتاً سرد و مرطوب در زمستان و معتدل و مرطوب در تابستان است.

ميانگين درجه حرارت سالانه شهر سمنان 17/8، شاهرود 14/1 و گرمسار 17/5 درجه سانتى‌گراد است. با توجه به اين ارقام، سردترين شهر شاهرود و سپس دامغان و گرم‌ترين شهر، سمنان و سپس گرمسار است. ميانگين حداکثر مطلق درجه حرارت در ماه‌هاى تير و مرداد که گرم‌ترين ماه‌هاى سال در استان سمنان است، به 25 درجه سانتى‌گراد و ميانگين حداقل درجه حرارت در ماه‌هاى دى و بهمن که سردترين ماه‌هاى سال استان است به 11- درجه سانتى‌گراد مى‌رسد. همچنين اختلاف حداکثر مطلق درجه حرارت بين گرم‌ترين و سردترين ماه‌هاى سال به 31 درجه سانتى‌گراد مى‌رسد.

در استان سمنان، نزولات جوى بسيار کم و غالباً به صورت باران و در فصول سرد سال می‌بارد که ميزان آن به طور متوسط به 145 ميلى‌‌متر در سال مى‌رسد. با توجه به اين که ميزان رطوبت نسبى با بارندگى نسبت مستقيم دارد، لذا ميزان رطوبت از غرب به شرق استان و از جنوب به شمال افزايش مى‌يابد. به طورى که درصد رطوبت نسبى در شاهرود 49 و در گرمسار 40 درصد است. شاهرود در ميان شهرستان‌هاى استان شاهرود با 161/1 ميلى‌‌متر بارش سالانه بيشترين و دامغان با 120/2 ميلى‌متر کمترين ميزان بارندگى را دارند. همچنین متوسط تعداد روزهای یخبندان در طول سال در حدود 48 روز می‌باشد.

استان سمنان در دامنه های جنوبی سلسله جبال البرز قرار گرفته که به تدریج از شمال به جنوب از ارتفاع آن کاسته شده و به کویر نمک منتهی می گردد و مهمترین آن عبارتند از :

1- رشته کوه‌های البرز با ارتفاع متوسط 3200 متر که چون حصاری این منطقه را از استان مازندران جدا می‌‌سازد و قله معروف آن «نیزوا» در شمال مزرعه اورپلنگ و شمال غربی شهمیرزاد واقع شده است.

2- رشته کوه البرز در شاهرود، این قسمت از البرز منبع اصلی رودها و قنات‌های این منطقه می‌باشد. در قسمت جنوبی این رشته اصلی، کوه‌های کم‌ارتفاع موازی با رشته اصلی کشیده شده که آن‌ها نیز با نزدیک شدن به دشت کویر (=کویر مرکزی)، کم‌ارتفاع‌تر می‌شوند. مهم‌ترین قله‌های این ارتفاعات قله خوش ‌ییلاق با ارتفاع 2802 متر، قله خیاشک با ارتفاع 2670 متر و قله ابر با ارتفاع 2630 متر می‌باشند.

3- در شمال دامغان رشته کوه‌هایی به نام سفیدکوه قرار گرفته که تا شاهکوه امتداد دارند. در حدّفاصل بین دامغان و سمنان شاخه‌ای از سفیدکوه جدا شده به طرف کویر نمک امتداد می‌یابد که کوه‌های آن سلطان شاهرخ و پنجکوه می‌باشند.

4- کوه‌های شمال گرمسار که رودخانه حبله‌رود آن را بریده و به دو قسمت تقسیم کرده است. این کوه‌ها مانند حصاری در شمال شهر گرمسار قرار گرفته است. مهم‌ترین ارتفاعات آن سولک، سرحر و کلرز می‌باشد.

رودهای استان سمنان از دامنه‌های جنوبی رشته کوه البرز سرچشمه گرفته و اغلب به دشت کویر می‌ریزند. جهت جریان این رودها از شمال به جنوب می‌باشد. این رودها در سرچشمه معمولاً آب شیرین و گوارا دارند ولی با عبور از نمک‌زارها و زمین‌های گچی، شور شده و دارای املاح زیادی می‌شو